Лични финансии / Квиз
Квиз: Лични финансии
15 прашања. Секоја опција е објаснета, па и погрешниот одговор те учи нешто. Погрешните одговори одат во твојата листа за повторување.
Одговори на прашањата подолу. Резултатот се ажурира додека одговараш.
Прашање 1/15 · Основи за парите
Што значи „прво плати си на себе“?
✓ Точно: штедењето се третира како сметка што мора да се плати, па се случува пред парите да се потрошат.
✗ Тоа е прво трошење, а обично остава помалку и за сметките и за штедењето.
✗ Тоа е спротивното: повеќето месеци останува многу малку, па штедењето ретко се случува.
✗ Идејата е за редоследот на штедењето и трошењето, а не за семејството или кредитите.
Прашање 2/15 · Основи за парите
Марко заработува €1,000 месечно. Потребите му се €745, желбите €175, а остатокот го штеди. Колкав дел од приходите штеди?
✓ Точно: €1,000 − €745 − €175 = €80, а €80 се 8% од €1,000.
✗ Тоа е делот за штедење во поделбата 50/30/20, а не она што го даваат бројките на Марко.
✗ Тоа е делот за неговите желби, €175 од €1,000.
✗ Тоа е сè освен потребите, значи ги вклучува и желбите и штедењето.
Прашање 3/15 · Основи за парите
Зошто е корисно еден месец да го следиш секое плаќање пред да го смениш буџетот?
✓ Точно: големите сметки лесно се паметат, но луѓето обично ги изненадуваат €2 тука и €8 таму.
✗ Ниедно банкарско правило не го бара ова. Следењето е за твојата јасна слика.
✗ Следењето не ги менува приходите, туку покажува како ги користиш.
✗ Ако кратиш трошоци додека следиш, ја криеш вообичаената слика, а токму неа сакаш да ја видиш.
Прашање 4/15 · Основи за парите
Неопходните трошоци ти се €900 месечно, а приходите €1,200. Колкава е резервата за итни случаи за шест месеци според вообичаеното правило?
✓ Точно: целта се пресметува од неопходните трошоци, па 6 × €900 = €5,400.
✗ Тоа се шест месеци приходи, но резервата треба да ги покрие трошоците, а не да ја замени целата плата.
✗ Тоа се три месеци трошоци, долната граница на вообичаениот опсег.
✗ Тоа се трошоци за само два месеца.
Прашање 5/15 · Основи за парите
Кое место е најдобро за резерва за итни случаи за повеќето луѓе?
✓ Точно: безбедна е, лесно достапна за ден-два и одвоена од секојдневното трошење.
✗ Цените може да паднат токму кога ти требаат парите, па не е доволно безбедна за итни случаи.
✗ Не можеш да ги вратиш парите на денот кога ненадејно ќе ти затребаат.
✗ Готовината дома може да се изгуби или да биде украдена, не носи ништо и губи куповна моќ поради инфлацијата.
Прашање 6/15 · Основи за парите
Картичка има ЕКС од 24%. Приближно колкава е месечната стапка?
✓ Точно: едноставен начин да ја видиш месечната стапка е 24% ÷ 12 = 2%.
✗ 24% е годишната бројка. Каматата обично се пресметува секој месец, како дел од неа.
✗ Тоа би била стапката за половина година, а не за еден месец.
✗ Тоа е 24% поделено со 100, а не со 12 месеци.
Прашање 7/15 · Основи за парите
Должиш €2,000 со ЕКС од 24% и плаќаш фиксни €60 месечно, без нови трошења. За колку време ќе го исплатиш долгот?
✓ Точно: околу €40 од првите €60 одат на камата, па долгот се намалува полека и ти требаат 56 рати.
✗ Тоа е €2,000 ÷ €60, што ја занемарува каматата што се додава секој месец.
✗ За да го исплатиш за 12 месеци, ти треба рата од околу €200 месечно.
✗ Тоа се случува само со €40 месечно или помалку, кога ратата не е поголема од месечната камата.
Прашање 8/15 · Основи за парите
Која е главната разлика меѓу методот „лавина“ и методот „снежна топка“?
✓ Точно: лавината обично чини помалку камата, а снежната топка дава порани успеси што ги држат луѓето мотивирани.
✗ Двата метода ја плаќаат минималната рата на секој долг, а сите дополнителни пари ги ставаат на еден долг, еден по еден.
✗ Обично е обратно, затоа што лавината прво го напаѓа најскапиот долг.
✗ Тоа е консолидација, друга идеја. Ниту еден од двата метода не бара нов кредит.
Прашање 9/15 · Основи за парите
Цените растат по 3% годишно 10 години. Во денешни пари, приближно колку купуваат €1,000 готовина на крајот?
✓ Точно: €1,000 ÷ 1.03 на 10-ти степен е околу €744.09.
✗ Тоа ги смета 3% годишно како обични 30%, но инфлацијата секоја година се надоврзува врз помал износ.
✗ Тоа е отприлика ефектот од само една година со 3%, а не од десет.
✗ На банкнотата сè уште пишува €1,000, но секое евро купува помалку, па куповната моќ е помала.
Прашање 10/15 · Основи за парите
Твоите заштеди носат 2% годишно, а инфлацијата е 3%. Приближно колкав е твојот реален принос?
✓ Точно: реалниот принос е приближно номиналниот принос минус инфлацијата, па 2% − 3% е околу −1%.
✗ Тоа е номиналниот принос, промената во евра пред инфлацијата.
✗ Инфлацијата се одзема од приносот, а не се додава.
✗ За тоа заштедите би требало да носат 3%, колку што е инфлацијата.
Прашање 11/15 · Навики со парите
Зошто автоматскиот трансфер на денот на платата обично работи подобро од тоа секој месец да одлучуваш дали ќе штедиш?
✓ Точно: одлуката се носи еднаш, а повеќето луѓе ретко откажуваат трансфер што веќе функционира.
✗ Предноста е во однесувањето, а не во некоја посебна каматна стапка.
✗ Автоматизацијата одлучува кога штедиш, а не колкав принос носат парите.
✗ Автоматското штедење е добар начин да изградиш резерва за итни случаи, а не замена за неа.
Прашање 12/15 · Навики со парите
Овој месец ти е тесно со парите, а автоматското штедење ти е €50. Кој чекор е обично подобар?
✓ Точно: помалиот трансфер ја одржува навиката жива, а подоцна можеш повторно да го зголемиш.
✗ Прекинатите навики често никогаш не се враќаат, па намалувањето е побезбедно од откажувањето.
✗ Каматата на картичката обично е многу повисока од она што носат заштедите, па ова те чини пари.
✗ Поголем трансфер во тесен месец лесно може да не помине и да те турне во долг.
Прашање 13/15 · Навики со парите
Штедиш €50 месечно 20 години со претпоставени 4% годишно. Уплаќаш €12,000. Приближно колкав е крајниот износ?
✓ Точно: околу €6,339 раст се додава на €12,000 што си ги уплатил, ако претпоставените 4% се остварат.
✗ Тоа е само она што си го уплатил. Со 4% годишно парите и растат.
✗ Тоа ги додава 4% само еднаш, но растот се додава секоја година и се надоврзува.
✗ Тоа е премногу за 4% годишно. За тоа би требал многу повисок принос.
Прашање 14/15 · Навики со парите
Те повикуваат од бројот на твојата банка и бараат да им го прочиташ кодот што токму ти стигна по SMS, за да „блокираат измама“. Што треба да направиш?
✓ Точно: бројот на повикувачот може да се лажира, а повикот што ти го почнуваш стигнува до вистинската банка.
✗ Бројот на екранот може да е лажен, а кодот обично го одобрува плаќањето што го сака измамникот.
✗ Измамниците често ги имаат таквите податоци од стари протекувања, па тие не докажуваат ништо.
✗ Ниедна вистинска банка не бара да префрлиш пари на нова сметка за да ги заштитиш. Ова е измама.
Прашање 15/15 · Навики со парите
Имаш изгубено пари на лажен сајт за инвестиции. Те контактира „агенција за враќање пари“ и нуди да ги врати за провизија однапред. Што најверојатно е ова?
✓ Точно: жртвите често повторно се мета. Наместо тоа, пријави ја загубата во банката и во полицијата.
✗ Вистинската полиција не ти наплатува за истрага и не праќа платени агенти да собираат провизии.
✗ Контакт од никаде што прво бара пари е знак за тревога, а не добра вест.
✗ Плаќањата во крипто многу тешко се враќаат, и токму затоа измамниците ги бараат.